Ιστορία του κρασιού..


Ιστορία του κρασιού 


Μακριά και πλούσια η ιστορία του 


Σύμφωνα με τους παλαιοντολόγους το κρασί ευδοκιμούσε πριν από την εποχή των παγετώνων στην πολική ζώνη: Ισλανδία, Βόρεια Ευρώπη, Βορειοδυτική Ασία, ακόμη – ακόμη και στην Αλάσκα.  Οι παγετώνες περιόρισαν όμως την εξάπλωσή του, απομόνωσαν τη μία ποικιλία από την άλλη, δημιουργώντας έτσι τα πολλά και διαφορετικά είδη του αμπελιού. Οι πρόγονοι του σημερινού αμπελιού «μετακινήθηκαν» προς τις θερμότερες ζώνες της κεντρικής – ανατολικής Ασίας, της κεντρικής Ευρώπης. Κυρίως όμως προς την ευρύτερη περιοχή του νότιου Καυκάσου, όπου μεταξύ Εύξεινου Πόντου, Κασπίας Θάλασσας και Μεσοποταμίας γεννήθηκε το είδος Άμπελος η Οινοφόρος (Vitiw Vinifer, υποείδος caucasica), η οποία – σε διάφορες ποικιλίες – καλλιεργείται μέχρι σήμερα.

Πρώτοι γνωστοί αμπελοκαλλιεργητές θεωρούνται οι αρχαίοι Πέρσες, οι Σημιτικοί λαοί και οι Ασσύριοι. Η τέχνη της καλλιέργειας του αμπελιού πέρασε κατόπιν στους Αιγύπτιους, τους λαούς της Φοινίκης και στους κατοίκους του Ελλαδικού χώρου.  Δεν είναι μόνο η Μεσόγειος ο χώρος που καλλιεργήθηκε το αμπέλι την περίοδο αυτή.  Την ίδια εποχή υπάρχουν αναφορές για το κρασί και στην αρχαία Κίνα.

 

Αίγυπτος


 Περιοχή με μακρά παράδοση στην καλλιέργεια του κρασιού.  Αναφορές για βασιλικούς αμπελώνες πριν το 4000 π.Χ., σκηνές αμπελουργίας, οινοποίησης. Έχουν βρεθεί αμφορείς της Νέας Δυναστείας (1600 -1100 π.Χ) στους οποίους αναγράφονται στοιχεία της καλλιέργειας, έως και ο οινοποιός.  Στη Μεσοποταμία, ο Βαβυλώνιος βασιλιάς Χαμουραμπί το 1700 π.Χ. στους περίφημους νόμους του, είχε προβλέψει για την τιμή του κρασιού και για την περίοδο της κατανάλωσης: μόνο μετά τον τρύγο (η παλαίωση δεν ήταν ακόμη σε ιδιαίτερη εκτίμηση).  Παρά τη μακρά ιστορία τους στο χώρο της αμπελουργίας, γρήγορα έχασαν την πρωτοκαθεδρία ως οινοποιοί.  Τα αιγυπτιακά κρασιά δεν έχουν ιδιαίτερα καλή φήμη.  Πιθανοί λόγοι για μια τέτοια εξέλιξη θεωρούνται οι κλιματικοί παράγοντες (το αμπέλι δίνει καλύτερες ποικιλίες στα μεσογειακά κλίματα), αλλά και η προτίμηση αυτών των λαών στη μπίρα.

 
 

Σημιτικοί Λαοί


  Οι Φοίνικες θεωρούνται από τους καλύτερους οινοποιούς της αρχαιότητας.  Έχουν βρεθεί φοινικικοί αμφορείς αποθήκευσης κρασιού σε όλη σχεδόν την ανατολική και κεντρική Μεσόγειο.  Η Τύρος ήταν από τα μεγαλύτερα κέντρα θαλάσσιου εμπορίου κρασιού.

 

Έλληνες 


  Δεν είναι βεβαιωμένο από που διδάχθηκαν την οινοποιία. Το πιο πιθανό όμως είναι ότι ασχολούνται με την αμπελοκαλλιέργεια πριν το 1700 π.Χ. Πιθανοί δάσκαλοί τους οι ανατολικοί λαοί (Φοίνικες, Αιγύπτιοι). Άλλες αναφορές φέρουν το κρασί να έρχεται από τη Θράκη (ας μην ξεχνάμε ότι η λατρεία του Διονύσου θεωρείται θρακικής – μκρασιατικής προέλευσης).

Απ’ όπου και αν έμαθαν την τέχνη της αμπελοκαλλιέργειας, οι Έλληνες αγάπησαν το κρασί.  Βασιλείς, άρχοντες και απλός λαός το εκτιμούσαν ιδιαίτερα.  Οι ποιητές το ύμνησαν.  Δεν συνήθιζαν όμως να μεθούν, ούτε και είχαν σε ιδιαίτερη εκτίμηση τους μέθυσους.  Ο «συμποσίαρχης» στα επίσημα συμπόσια, επέβλεπε τόσο το νέρωμα του κρασιού, αλλά και την ποσότητα του κρασιού που έπιναν οι παρευρισκόμενοι.  Η διατήρηση μιας ήρεμης ατμόσφαιρας, χωρίς παρεκτροπές λόγω υπερβολικής οινοποσίας, ήταν ιδιαίτερα σημαντική.

Έπιναν το κρασί με πολλούς τρόπους, με επικρατέστερο αυτόν της ανάμειξης του κρασιού με νερό (ένα μέρος κρασιού, τρία μέρη νερού), ή ένα 1:2 ή 1:3.  Υπήρχαν ειδικά σκεύη για την ανάμειξη (κρατήρες και κύαθοι, δηλ. μεγάλες, βαθιές κουτάλες), αλλά και για την ψύξη πριν την κατανάλωση.  Η χρήση και πόση ανέρωτου κρασιού («άκρατος οίνος») εθεωρείτο βαρβαρική συνήθεια και συνηθιζόταν μόνο από αρρώστους ή κατά τη διάρκεια ταξιδιού για τόνωση.  Πρόσθεταν επίσης διάφορα μυρωδικά και μπαχαρικά.  Η προσθήκη αψίνθου (η παρασκευή δηλ. Βερμούτ) ονομαζόταν Ιπποκράτειος Οίνος, μιας και ο Ιπποκράτης θεωρείται ο πρώτος που την χρησιμοποίησε. 


Οι τεχνικές της εποχής δεν διαφέρουν πολύ από αυτές που χρησιμοποιούμε σήμερα, με υψηλές μάλιστα επιδόσεις.  Κυκλοφορούσαν δε ειδικά βιβλία για το θέμα, όπως αυτό του Θεοφράστου, το οποίο μας δίνει ενδιαφέρουσες πληροφορίες: οι Έλληνες
(σε αντίθεση από τους Ρωμαίους) καλλιεργούσαν συνήθως το αμπέλι απλωμένο στη γη χωρίς υποστηρίγματα, τεχνική που ακόμη και σήμερα είναι σε χρήση σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας (π.χ. στη Σαντορίνη).  Γνώριζαν την τεχνική της παλαίωσης, με θαμμένα πιθάρια στο έδαφος και σφραγισμένα με γύψο και ρετσίνι. Κάπως έτσι θα πρέπει να ανακάλυψαν και την επίδραση του ρετσινιού στο κρασί.  Οι πήλινοι αμφορείς οι οποίοι χρησιμοποιούντο για τη μεταφορά του κρασιού ήταν αλειμμένοι με πίσσα για πλήρη στεγανοποίηση, και συχνά με σφραγίδα ή μπογιά σημείωναν την περιοχή προέλευσης, το έτος παραγωγής, τον
οινοποιό, αλλά και τον εμφιαλωτή.

Το εμπόριο του κρασιού υπήρξε μια από τις κύριες δραστηριότητες των αρχαίων Ελλήνων. Υπήρχαν νόμοι για την προστασία της ποιότητας του κρασιού, αλλά και νόμοι ενάντια στον ανταγωνισμό (στη Θάσο, υπήρχε σχετική νομοθεσία δήμευσης του κρασιού το οποίο μετέφεραν ξένα πλοία, όταν αυτά προσέγγιζαν το λιμάνι της).

Τα πιο φημισμένα κρασιά ήταν αυτά του βορείου Αιγαίου: Λήμνος, Θάσος, Λέσβος, Χίος, Ικαρία και Σάμος.  Μετά την κλασική εποχή απέκτησαν ιδιαίτερη φήμη τα κρασιά της Ρόδου, της Κω και των άλλων Δωδεκανήσων, της Θήρας, της Νάξου, της Κρήτης, αλλά και της Κύπρου.

 
   


Ρωμαίοι
  


  Οι Ρωμαίοι ήλθαν σε επαφή με τις τεχνικές της αμπελοκαλλιέργειας και την παραγωγή του κρασιού από τους Έλληνες και τους Ετρούσκους.  Αγάπησαν το κρασί και ασχολήθηκαν συστηματικά με την αμπελοκαλλιέργεια. Ένα από τα ξακουστά κρασιά τους ήταν ο Φαλέρνιος του Μόντε Κασσίνο και τα κρασιά από τις νότιες Άλπεις. Διέπρεψαν στην παραγωγή και κυρίως στο εμπόριο του κρασιού, εκτοπίζοντας την Ελλάδα που παρήκμαζε και επικρατώντας στον τομέα αυτό μέχρι το τέλος της αρχαίας εποχής.

Μετά την κατάρρευση της Ρώμης, και τις ανακατανομές στους λαούς της περιοχής, παρατηρείται μια οπισθοδρόμηση στην αμπελοκαλλιέργεια. Σε κάποιες περιοχές εγκαταλείφθηκε για αιώνες. Σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της παράδοσης της οινοποιίας  έπαιξαν οι κληρικοί και οι μοναχοί οι οποίοι διατήρησαν την τεχνική και για λειτουργικούς σκοπούς, σε περιοχές των τέως Ρωμαϊκών κτήσεων, όπως η Γαλλία, η Ισπανία, η Γερμανία.  Ας θυμηθούμε εδώ τα σημερινά ξακουστά γαλλικά κρασιά και τους περίφημους γαλλικούς αμπελώνες.

 

Βυζάντιο  


  Παρά την εγκατάλειψη της διονυσιακής λατρείας, η χρήση του κρασιού από τους κληρικούς βοήθησε στη διατήρηση των γνώσεων και των τεχνικών της αμπελοκαλλιέργειας.  Οι μεγάλες μοναστηριακές εκτάσεις βοήθησαν τους μοναχούς να κατασκευάσουν μεγάλα και σύγχρονα για τα μέτρα της εποχής, οινοποιία να βελτιώσουν τις τεχνικές παραγωγής και την ποιότητα του κρασιού.  Η τεχνική ανάμειξης του κρασιού με νερό εγκαταλείφθηκε. Τα πιο γνωστά κρασιά παραμένουν τα κρασιά των περιοχών της αρχαίας εποχής, με ανερχόμενο αστέρι τον «Μαλβαζία», ο οποίος αν και οφείλει μάλλον το όνομά του στη Μονεμβασιά, παραγόταν κυρίως στην Κρήτη.

Η περίοδος της τουρκοκρατίας δεν περιόρισε – παρά τις δυσκολίες που δημιούργησε – την παραγωγή κρασιού.  Και εδώ οι μεγάλες μοναστηριακές εκτάσεις και η χαλαρή τουρκική κυριαρχία στα νησιά υπήρξαν οι χώροι στους οποίους διατηρήθηκαν οι γνώσεις και οι τεχνικές.


   


Δύση
    


  Το 13Ο αιώνα, οι Άραβες έφεραν την καλλιέργεια του αμπελιού στην Ιβηρική χερσόνησο, συντελώντας έτσι στη μεγάλη ανάπτυξη της τέχνης του κρασιού στη Δύση. Το 16Ο αιώνα έχει εξαπλωθεί στην Ισπανία και στη Γαλλία.  Η εποχή αυτή χαρακτηρίζεται από σημαντικές καινοτομίες. Χρήση της γυάλινης φιάλης και του φελλού. Παρασκευή της σαμπάνιας (αποδίδεται στο βενεδικτίνο μοναχό Περινιόν). Τα μεγάλα θαλάσσια ταξίδια της εποχής από τους Ισπανούς και τους Πορτογάλους άνοιξαν νέους δρόμους. Γεννήθηκαν νέοι τύποι κρασιών, ενώ επιχειρήθηκε η αμπελοκαλλιέργεια στη Νότιο Αφρική, την Αυστραλία, αλλά και στις χώρες του Νέου Κόσμου.

 

 

Πηγή : pelopnet

 

 
 










Π. Τσακίρης - Δ. Αντωνάκης & ΣΙΑ Α.Ε., Πυργί Μυτιλήνης Λέσβου, Τηλ. 22510 24909, Fax 22510 26266